Veerboten – overzicht, soorten en bekende veerboten

Wat zijn veerboten?

Veerboten zijn de drijvende verbindingen tussen landen, eilanden en kustgebieden. Ze vervoeren elke dag miljoenen passagiers, auto’s, motoren, vrachtwagens en zelfs treinen over rivieren, zeeën en oceanen. In tegenstelling tot cruiseschepen, die puur voor het plezier zijn, hebben veerboten vooral een transport- en verbindingsfunctie – ze maken deel uit van de openbare infrastructuur.

Moderne veerboten staan tegenwoordig voor veel meer dan puur praktisch nut. Ze bieden comfortabele hutten, restaurants, lounges, winkelruimtes en zelfs wellnesszones. Vooral op langere routes, zoals over de Oostzee of in de Middellandse Zee, kun je een echt cruisegevoel verwachten – alleen met een voertuig aan boord.

Naar ferryguide.nl vind je een uitgebreid overzicht van de belangrijkste veerboten in Europa en wereldwijd. Van klassieke autoveerboten tot moderne hogesnelheidscatamarans en milieuvriendelijke hybride veerboten – hier kun je kennismaken met de schepen die dagelijks mensen en voertuigen over zee vervoeren.

---

Soorten en categorieën veerboten

Veerboten variëren sterk qua ontwerp, grootte, snelheid en vaargebied. Hieronder vind je een overzicht van de belangrijkste types – van kleine veerboten voor de binnenvaart tot de gigantische RoPax-reuzen van de Oostzee.

1. Veerboten

De term “RoPax” staat voor “Roll-on/Roll-off Passenger” – d.w.z. schepen die zowel voertuigen (roll-on/roll-off) als passagiers vervoeren. Ze zijn de standaard naar de meeste Europese veerbootroutes. Bekende voorbeelden zijn de Stena Britannica of de Color Fantasy. Deze schepen hebben meerdere voertuigdekken, honderden hutten, restaurants en entertainmentfaciliteiten aan boord. Veerboten van Veerboot zijn ideaal voor het afleggen van lange afstanden met de auto of motor.

2. snelle veerboten en catamarans

Snelle veerboten – vaak gebouwd als catamarans of Veerboten – zijn meer naar snelheid dan naar capaciteit gericht. Ze verbinden Ibiza met het Spaanse vasteland of Denemarken met Zweden in korte tijd. Dankzij hun lichtgewicht aluminium romp en krachtige aandrijving kunnen ze snelheden bereiken van meer dan 35 knopen. Comfortzones, panoramische dekken en een modern ontwerp maken ze vooral populair bij dagreizigers.

3. nacht veerboten

Nachtveerboten zijn drijvende hotels. Ze Veerboten varen meestal over langere afstanden, bijvoorbeeld van Kiel naar Oslo of van Rome naar Olbia. Aan boord zijn hutten van verschillende categorieën, restaurants, bars en soms zelfs een bioscoop. Het voordeel: je reist ’s nachts en wordt ontspannen wakker op je bestemming – perfect voor vakantiegangers die tijd willen besparen en van comfort willen genieten.

4. binnenlandse en regionale veerboten

Binnenveerboten varen naar rivieren, meren of tussen kleine eilanden. Voorbeelden zijn de Elbe veerboten in Noord-Duitsland, de Bodenmeer veerboot Friedrichshafen-Romanshorn of de veerboot van Sylt. Ze zijn kleiner, maar vaak continu in bedrijf – vaak de klok rond. Veel van deze veerboten zijn belangrijke verkeersaders voor forenzen of toeristen die snel van de ene naar de andere kant willen komen.

5. veerboten voor de lange afstand

Veerboten voor lange afstanden verbinden hele landen en continenten, bijvoorbeeld Spanje en Mallorca, Frankrijk en Noord-Afrika of Italië en Griekenland. Deze schepen zijn meestal bijzonder groot en comfortabel, met restaurants, belastingvrije winkels, gezinshutten en zonnedekken. Ze zijn ontworpen voor lange overtochten van 8 tot 24 uur en hebben ultramoderne veiligheids- en stabilisatiesystemen.

---

Overzicht van bekende veerboten

Van de Oostzee tot de Middellandse Zee varen er dagelijks honderden veerboten. Sommige zijn echte legendes op zee en staan voor betrouwbaarheid, comfort en technische innovatie. Hier vind je een selectie van bijzonder bekende schepen die je, met een beetje geluk, zelf kunt ervaren.

Veerboten naar de Oostzee

• Color Fantasy – het vlaggenschip van Color Line met hutten, buffetrestaurants en wellnessruimte. Reizen naar Kiel.
• Stena Germanica – Een van de eerste Veerboten op methanol, die tussen Kiel en Göteborg vaart.
• Finnswan – onderdeel van de Finnlines vloot, verbindt Duitsland met Finland en biedt een combinatie van vracht- en passagiersvervoer.
• Mecklenburg-Vorpommern – Stena Line’s klassieke overnachtingsveerboot naar de route Rostock-Trelleborg.

Veerboten in de Middellandse Zee

• GNV Spirit – Comfortabele Veerboot van Grandi Navi Veloci met hutten, restaurants en zonnedek, die vaart tussen onder andere Barcelona en Mallorca.
• Moby Dada – Staat bekend om zijn kleurrijke Looney Tunes motieven en vaart tussen Italië en Sardinië.
• Corsica Victoria – Een klassieke autoferry van Corsica Ferries, populair naar Toulon, Savona en Bastia.
• Trasmed Vega – Modern schip van het Spaanse Trasmed, verbindt het vasteland met de Balearen.

Veerboten naar de Noordzee

• King Seaways – Veerboot van DFDS Seaways naar Amsterdam-Newcastle, bekend om zijn uitstekende service en entertainment aan boord.
• MS Romantika – Voormalige Veerboot, nu in de vaart naar verschillende routes op de Noordzee.
• MS Princess Seaways – zusje van de King Seaways, reist ook naar de route tussen Nederland en Engeland.

Deze selectie toont slechts een fractie van de veerboten die dagelijks naar de Europese wateren varen. Naar ferryguide.nl vind je voor veel van deze schepen aparte pagina’s met technische gegevens, foto’s en informatie over rederijen, routes en uitrusting.

---

Technologie en uitrusting van moderne veerboten

Moderne veerboten zijn drijvende multifunctionele gebouwen: ze moeten veilig, efficiënt, zuinig en tegelijkertijd comfortabel zijn voor honderden of zelfs duizenden passagiers. Om ervoor te zorgen dat dit lukt, worden de veerboten van tegenwoordig gebouwd met een combinatie van moderne voortstuwingssystemen, stabiele rompvormen, uitgebreide boordtechnologie en een comfortgericht interieur.

In principe bestaan veerboten uit verschillende duidelijk gescheiden gebieden: het voertuigendek (of meerdere dekken), het passagiersgedeelte (lounges, restaurants, winkels), het hotelgedeelte (hutten, suites) en het technische gedeelte (machinekamer, brug, navigatie- en veiligheidssystemen). Afhankelijk van de toepassing – korte afstand, nacht of lange afstand – verschuift de focus: een veerboot voor de korte afstand heeft minder hutten nodig, maar wel snel laden en lossen; een veerboot voor de nacht heeft veel hutten nodig en goede geluidswerende systemen.

Gedrevenheid en energie

De trend voor veerboten gaat duidelijk in de richting van schone en efficiënte aandrijfsystemen. Veel rederijen richten zich nu naar LNG (vloeibaar aardgas), hybride aandrijvingen of op zijn minst uitlaatgasnabehandelingssystemen. Daar zijn twee redenen voor: strengere internationale regelgeving (IMO, Emission Control Areas in de Noord- en Oostzee) en de groeiende vraag van passagiers naar duurzaam reizen.

• LNG-veerboten: Veerboten varen veel schoner, stoten minder zwavel en stikstofoxiden uit en zijn stiller in de haven.
• Hybride en batterijoplossingen: vooral nuttig naar kortere routes (bijv. Denemarken, Noorwegen, Oostzee). Hier worden in de haven puur elektrische Veerboten gebruikt.
• Walstroom (koud strijken): moderne schepen kunnen hun motoren in de haven uitschakelen en stroom afnemen van de wal – dit vermindert het lawaai en de uitlaatgassen in het havengebied.

Veiligheid aan boord

Veerboten zijn een van de strengst gereguleerde scheepstypen. Brandbeveiliging, reddingsmiddelen, nooduitgangen, schotten, waterkeringen – alles is op meerdere manieren beveiligd. Moderne Veerboten hebben automatische brandalarmsystemen, waterdichte deuren, een eigen noodstroomsysteem en reddingsmiddelen voor iedereen aan boord. De bemanning is ook speciaal getraind omdat er veel verschillende groepen mensen naar Veerboten reizen: Gezinnen, Veerboten, oudere reizigers, voetgangers.

Comfort- en servicegebieden

Om ervoor te zorgen dat je je thuis voelt aan boord, gaan veel rederijen naar een aanbod dat heel dicht bij de wal ligt. Wat je kent van luchthavens of cruiseschepen is nu vaak ook te vinden naar Veerboten:

• Buffet- en à la carte restaurants
• Cafés en snackbars
• Speelterreinen voor kinderen
• Winkelgebieden / belastingvrij (afhankelijk van route)
• Rustige zones of lounges
• Buitendekken met zitplaatsen

Naar premium routes (bijv. Kiel, Amsterdam-Newcastle, Genua-Olbia) worden vaak wellness, spa, conferentieruimtes of zelfs kleine shows toegevoegd. Dit maakt de veerbootreis tot een echt alternatief voor vliegen – vooral als je je auto mee wilt nemen.

Milieutechnologie en de toekomst

Het verminderen van emissies is een belangrijk punt voor nieuwe veerboten. Naast LNG worden SCR-katalysatoren, terugwinning van afvalwarmte en geoptimaliseerde rompvormen gebruikt. Sommige rederijen testen al puur elektrische Veerboten voor korte reizen. De trend is duidelijk: veerboten moeten stiller, schoner en energiezuiniger worden – zonder dat je als passagier hoeft in te leveren op comfort.

---

Reizen aan boord van een veerboot

Reizen met de Veerboot is niet alleen van A naar B komen – het is vaak het beste deel van de reis. Vooral als je met de auto, camper of motor reist, is de Veerboot de meest ontspannen manier om het water over te steken. Geen incheckstress zoals op het vliegveld, geen bagagelimieten zoals in een vliegtuig en geen urenlange snelwegkilometers. Je rijdt aan boord, parkeert je voertuig – en dan begint je vakantie.

Van inchecken tot het dek

Naargelang de rederij en de route moet je tussen 15 en 240 minuten voor vertrek in de haven zijn. Eerst ga je naar de incheckstraat, waar je ticket, ID en voertuiggegevens (indien van toepassing) worden gecontroleerd. Daarna ga je naar de wachtrij en – naar aankondiging van de bemanning – aan boord van de Veerboot. Voetpassagiers gaan meestal aan boord via een aparte loopplank.

Naar het parkeren doe je het voertuig op slot, onthoud je de dekken (soms meerdere autodekken!) en neem je alleen het hoognodige mee. Tijdens de Veerboten heb je normaal gesproken geen toegang tot het autodek. Neem dus handbagage, waardevolle spullen en eventuele medicijnen mee naar boven.

Aan boord: eten, uitzicht, ontspanning

De meeste moderne veerboten zijn zo gebouwd dat je tijdens de overtocht zoveel mogelijk van de zee kunt zien. Grote panoramische ramen, buitendekken en voorste lounges zorgen ervoor dat je de Veerboten echt beleeft. Naargelang het schip kun je:

• eet in een bistro of restaurant,
• neem een hut en slaap,
• Koop souvenirs of snacks in de winkel,
• met kinderen naar de speeltuin gaan,
• foto’s maken naar het buitendek of walvissen/vogels kijken (bijv. Noordzee, Noorwegen).

Dag veerboot of nacht veerboot?

Dagtochten zijn ideaal voor korte routes zoals Denemarken-Zweden, Finland-Estland of Spanje-Balearen. Je hebt geen hut nodig, kunt de tijd aan boord gebruiken om te werken, lezen of chillen en bereikt je bestemming in slechts een paar uur.

Nachtcruises zijn praktisch als je lange afstanden aflegt – bijvoorbeeld Duitsland-Noorwegen, Italië-Sicilië of Frankrijk-Corsica. Je gaat ’s avonds aan boord, eet gezellig, slaapt in je hut en komt ’s ochtends uitgerust aan. Dit bespaart je ook een hotelovernachting.

Tips voor een ontspannen veerbootreis

• Reserveer je hut vooraf: vooral in het hoogseizoen en voor nachttochten.
• Laat geen waardevolle spullen achter in de auto.
• Reisziekte: als je gevoelig bent, moet je tabletten of Seabands meenemen – moderne Veerboten zijn stabiel, maar ze kunnen nog steeds schommelen in een storm.
• Ontbijt aan boord: vaak goedkoper om te boeken als onderdeel van een pakket.
• Met kinderen: Neem spelletjes, een kleurboek of tablet mee – zelfs als er speelruimtes aan boord zijn.

Als je wilt weten hoe het proces er op een specifieke route uitziet, vind je voor veel verbindingen een aparte reisbeschrijving naar ferryguide.nl – van inchecken tot aankomst.

---

Veerboten van enkele bekende rederijen

Bijna elke grote rederij heeft zijn eigen vloot veerboten – van kleine catamarans tot grote veerboten met hutten, restaurants en zonnedekken. Afhankelijk van met welke rederij je reist, zul je heel verschillende schepen, ontwerpen en diensten aan boord ervaren. Hier vind je een overzicht van enkele bekende rederijen en hun veerboten.

Color Line

De Noorse rederij Color Line staat bekend om haar bijzonder comfortabele veerboten. De Color Fantasy en Color Magic Veerboten varen tussen Kiel en Oslo en worden beschouwd als echte cruiseferry’s – met buffetrestaurants, shows, spa en winkelmogelijkheden aan boord. Als je snel naar Noorwegen wilt, neem dan de moderne snelle veerboten SuperSpeed 1 & 2 van Hirtshals naar Kristiansand of Larvik.

Stena Line

De Zweedse rederij Stena Line exploiteert een van de grootste veerbootnetwerken van Europa. Haar schepen, zoals de Stena Germanica en Stena Scandinavica, varen tussen Kiel en Göteborg. De zogenaamde Veerboten, die zijn ontworpen naar duurzaamheid, energie-efficiëntie en comfort, zijn bijzonder modern. Veel Stena schepen hebben hutten, familieruimtes en restaurants met uitzicht op zee.

DFDS

DFDS Seaways verbindt voornamelijk Noord- en West-Europa. De bekende schepen King Seaways en Princess Seaways varen tussen Amsterdam (Ijmuiden) en Newcastle. Aan boord wacht je echte cruiseflair met een buffet, bioscoop, bars en buitendek. DFDS vaart ook met moderne schepen naar Dieppe en Newhaven.

GNV – Grandi Navi Veloci

In het Middellandse Zeegebied staat GNV voor grote, comfortabele Veerboten. Schepen zoals de GNV Spirit of GNV Atlas verbinden Barcelona met Palma de Mallorca, Civitavecchia met Tunis of Italiaanse havens met de Balearen. De GNV schepen bieden hutten in verschillende categorieën, à la carte restaurants, zonnedekken en gezinsvriendelijkheid – ideaal voor langere Middellandse Zee overtochten.

Corsica & Sardinië Veerboten

Gele kleur, ruime keuze, Frans-Italiaanse flair: Corsica Ferries (ook bekend als Sardinia Ferries) vaart naar Corsica, Sardinië en Elba. Schepen zoals de Pascal Lota of de Mega Express serie bieden comfortabele hutten, zonnedekken, restaurants en een ontspannen vakantiegevoel. Ideaal als je je vakantie aan de Middellandse Zee met de auto of camper begint.

Balearia

De Spaanse rederij Balearia verbindt het vasteland met de Balearen en Noord-Afrika. Tot haar moderne schepen behoren de LNG-aangedreven Hypatia de Alejandría en de snelle veerboot Cecilia Payne. Balearia hecht veel belang aan duurzaamheid en richt zich steeds meer op hybride technologie en milieuvriendelijke brandstoffen. Vooral de routes van Barcelona naar Mallorca en van Denia naar Ibiza zijn populair.

Scandlines

De Duits-Deense rederij Scandlines verzorgt de belangrijkste veerverbindingen tussen Duitsland en Denemarken. Vooral de hybride veerboten Berlijn, Kopenhagen en Sleeswijk-Holstein naar de routes Rostock-Gedser en Puttgarden-Rødby zijn erg bekend. Scandlines wordt beschouwd als een pionier op het gebied van milieuvriendelijke hybride aandrijving en walstroomvoorziening – een echte pionier op het gebied van duurzame veerboten in de Oostzee.

TT-Line

TT-Line verbindt Duitsland met Zweden en Polen. Schepen zoals de Nils Holgersson, Peter Pan en de nieuwe Green Ships varen tussen Travemünde en Trelleborg en tussen Swinemünde en Trelleborg. De Green Ships zijn moderne Veerboten die op LNG varen en waarbij de nadruk ligt op energie-efficiëntie, cabinecomfort en een stille werking. Ze zijn vooral populair bij reizigers met auto’s of campers op weg naar Scandinavië.

Mobylijnen

De Italiaanse rederij Moby Lines staat bekend om haar kleurrijke schepen – versierd met motieven uit Looney Tunes. Het verbindt het Italiaanse vasteland met Sardinië, Corsica en Elba. De bekendste schepen zijn de Moby Dada, Moby Aki en Moby Wonder. Comfortabele hutten, restaurants en ruime zonnedekken wachten op je aan boord – perfect voor gezinnen en vakantiegangers die willen genieten van een ontspannen reis over de Middellandse Zee.

Finnlines

De Finse rederij Finnlines vaart met moderne Veerboten tussen Duitsland, Finland en Zweden. De schepen Finnswan, Finnstar en Finnmaid zijn vooral populair naar de routes Travemünde-Helsinki en Travemünde. Finnlines combineert vracht- en passagiersvervoer – dus de reiservaring is stil, comfortabel en authentiek Scandinavisch. De nieuwere schepen zijn energiezuinig, ruim en bieden een verrassend goed restaurant aan boord.

Elk van deze rederijen heeft zijn eigen stijl: van Scandinavische rust tot een mediterrane levensstijl en high-speed technologie in de Middellandse Zee. Met welke rederij je ook reist – de ervaring aan boord maakt altijd deel uit van je avontuur op zee.

---

De toekomst van veerboten

De scheepvaart verandert – en veerboten spelen hierin een centrale rol. Steeds meer rederijen investeren in milieuvriendelijke aandrijvingen, hybride technologie en digitale systemen. De toekomst van de veerbootvaart is stiller, schoner en efficiënter – zonder in te leveren op comfort.

Nieuwe aandrijftechnologieën

De komende jaren staan in het teken van alternatieve aandrijvingen. Steeds meer veerboten varen op LNG of methanol, terwijl andere zich richten op hybride en elektrische aandrijvingen. In Scandinavië varen al puur elektrische veerboten voor de korte afstand, bijvoorbeeld tussen Noorwegen en Denemarken. Deze technologie bespaart niet alleen brandstof, maar vermindert ook de CO₂-uitstoot aanzienlijk.

Duurzame materialen en rompmallen

Lichtere materialen, een betere hydrodynamica en slimme besturingssystemen helpen energie te besparen. Moderne rompen glijden efficiënter door het water en veroorzaken minder golfslag – een belangrijke bijdrage aan kustbescherming. Tegelijkertijd zorgen nieuwe verven en aangroeiwerende systemen ervoor dat minder algen of mosselen de romp vervuilen.

Digitalisering aan boord

Ook digitaal verandert er veel: automatisch inchecken, online boeken, apps aan boord en Wi-Fi in de hele cabine worden steeds meer standaard. Navigatiesystemen werken met kunstmatige intelligentie om het weer, de stromingen en het energieverbruik te optimaliseren. Op de lange termijn zijn er zelfs plannen voor autonome veerboten – de eerste testprojecten lopen al in Noorwegen.

Voorbeelden van moderne innovaties

• Scandlines ZeroDirect Ferries – volledig elektrische Veerboten voor de route Rødby-Puttgarden (van 2026).
• Brittany Ferries Saint-Malo Hybrid – combineert diesel, elektriciteit en windondersteuning.
• Color Line Hybrid Color Hybrid – de grootste plug-in hybride veerboot ter wereld.

De toekomst van veerboten is daarom niet alleen technisch spannend, maar ook een bijdrage aan duurzame mobiliteit. Iedereen die vandaag de dag met de Veerboot reist, maakt deel uit van deze ontwikkeling – milieuvriendelijker, bewuster en nog steeds comfortabel reizend.

---

FAQ over veerboten

Hier vind je antwoorden op veelgestelde vragen over veerboten, hun technologie en het dagelijks reizen aan boord.

Wat is een veerboot?

Een veerboot is een schip dat passagiers, voertuigen of goederen over waterwegen vervoert. In tegenstelling tot cruiseschepen worden Veerboten vooral gebruikt voor vervoer tussen havens – vaak als onderdeel van het openbaarvervoernetwerk.

Waarin verschillen veerboten van cruiseschepen?

Veerboten en cruiseschepen verschillen vooral in hun doel, uitrusting en route. Een veerboot wordt voornamelijk gebruikt voor transport – hij verbindt twee vaste havens en maakt het mogelijk om mensen, auto’s of vrachtwagens van A naar B te brengen. De nadruk ligt dus op mobiliteit en efficiëntie.

Een cruiseschip daarentegen is een drijvend hotel dat meestal rondreizen maakt en veel havens achter elkaar aandoet. Hier ligt de nadruk op de reiservaring – met shows, zwembaden, restaurants en entertainment.

De zogenaamde cruiseferry’s (bijvoorbeeld van Color Line of DFDS) zijn een spannende hybride vorm: deze schepen verbinden twee vaste havens, maar bieden ook het comfort van een minicruise. Je kunt eten, winkelen, overnachten en genieten van entertainment aan boord – terwijl je tegelijkertijd naar je bestemming reist. Dit concept is vooral populair naar langere routes met overnachting.

Welke veerboten varen naar de Oostzee?

Er varen veel bekende schepen naar de Oostzee, bijvoorbeeld de Stena Germanica, Finnswan, Color Fantasy en Mecklenburg-Vorpommern. Ze verbinden Duitsland, Zweden, Finland, Denemarken en Noorwegen.

Hoe groot is de grootste veerboot ter wereld?

De grootste veerboten zijn de Ulysses (Irish Ferries) en de Color Fantasy (Color Line). Beide zijn meer dan 220 meter lang en bieden plaats aan meer dan 2.000 passagiers en honderden voertuigen. De twee nieuwe veerboten Moby Fantasy en Moby Legacy van Moby Lines behoren ook tot de grootste veerboten ter wereld.

Hoe snel vaart een Veerboot?

De snelheid is van het type afhankelijk: conventionele Veerboten varen meestal met 18-25 knopen (ongeveer 35-45 km/u), snelle veerboten of catamarans halen meer dan 35 knopen (tot 65 km/u).

Wat betekent RoPax?

RoPax is de afkorting voor “Roll-on/Roll-off Passenger” – een type schip naar waar zowel voertuigen (RoRo) als passagiers (Pax) worden vervoerd. Dit type komt het meest voor in Europa.

Welke veerboten varen met milieuvriendelijke aandrijving?

Steeds meer rederijen gaan naar LNG, hybride of elektrische aandrijving. Voorbeelden zijn de Stena Germanica (methanol), de Color Hybrid (plug-in hybride) en de Hypatia de Alejandría (LNG).

Hoe veilig zijn veerboten?

Veerboten behoren tot de veiligste transportmiddelen ter wereld. Ze zijn onderworpen aan strenge internationale veiligheidsvoorschriften (SOLAS, IMO) en zijn uitgerust met reddingssystemen, noodstroomaggregaten en getraind personeel. Statistisch gezien is een reis per veerboot veiliger dan een autorit naar de weg.

Kun je op alle Veerboten naar het dek?

Ja, je kunt de buitendekken gebruiken op bijna alle grotere Veerboten. Er zijn zitplaatsen, fotopunten en vaak ook kleine bars. De toegang kan alleen tijdelijk worden geblokkeerd bij slecht weer of veiligheidsmaatregelen.

Hoe boek ik een overtocht?

De gemakkelijkste manier is online – bijvoorbeeld via de reiszoekfunctie naar ferryguide.nl. Daar vind je actuele dienstregelingen, prijzen en een vergelijking van alle beschikbare rederijen. Zo kun je direct het juiste schip en de gewenste hut kiezen.

Deze FAQ’s helpen je om de wereld van veerboten beter te begrijpen. Als je nog dieper wilt duiken, kun je naar ferryguide.nl gedetailleerde pagina’s vinden met technische gegevens, foto’s en ervaringsverslagen van veel schepen.